Win-wingedreven

Sander Van Parijs, Hugo Wanner

20 Sep 2019

Elk jaar brengt Muntuit de verschillende leden, praktijkmunters en hun medestanders op een ontmoetingsnamiddag samen. Op deze namiddag delen de verschillende praktijken hun ervaringen met elkaar, zowel over de opportuniteiten als over de uitdagingen wordt er gesproken. Zo krijgt iedereen een beter zicht op waar de ander mee bezig is en hoe men elkaar kan ondersteunen.

Op 10 september 2019 waren we te gast bij de Vereniging voor Vlaamse Steden en Gemeenten, kersvers lid en partner van Muntuit.

Thema van de dag: "Loyalty versus gemeenschapsmunten?"

De successen van Frequent flyer miles, spaarpunten bij supermarkten en andere getrouwheidssystemen,…. dienen vaak als inspiratiebron voor gemeenschapsmunten. Bij een heel aantal lokale munten zijn de verzilvervoordelen bij handelaren een grote motivator voor de vrijwillige inzet van deelnemers. Ook entrepreneurs richten zich via Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen steeds vaker op de betekeniseconomie. Niet gek dus om naar de win-win tussen beide werelden te zoeken.

Of toch niet? Staan de doelen van winstzoekende actoren niet haaks op de waarden (duurzaamheid, welzijn, zorg,…) van verschillende missiegedreven projecten?

Inspirerende sprekers

We daagden 2 sprekers (en de deelnemers) uit om voorbij de bovenstaande tweedeling naar mogelijke kruisbestuiving te zoeken:

  • Maarten Decramer (Wisely) was jarenlang zelfstandig centrummanager in Kortrijk. Vanuit zijn ervaring begon hij te werken aan een getrouwheidsprogramma om lokaal shoppen te promoten. Met zijn team ontwikkelde hij vervolgens ambi.pas en andere “city coins” in Vlaanderen. Hij sprak over de puntjes van de Gezinsbond als inspiratiebron en hoe mensen blijkbaar gewoon heel graag allerlei puntjes en bonnetjes verzamelen. Over hoe technologie dat nog gemakkelijker maakt en hoe de gebruikersdata een meerwaarde vormen voor de marketing van handelaren en gemeenten. Maarten is op zoek naar manieren om via het commerciële succes van loyalty ook een maatschappelijke meerwaarde te creëren.
  • Rebekka Eschauzier (Enchanté vzw) stond mee aan de wieg van het Gentse burgerinitiatief Enchanté om via een netwerk van hartelijke handelaars & burgers kleine diensten te bieden aan zij die hier nood aan hebben. Een klassieker is de uitgestelde koffie, een traktatie door een voorgaande klant zeg maar. Maar er zijn ook andere diensten zoals een plek om even te rusten of een luisterend oor. Enchanté wil drempels verlagen en sociale muren in de stad doorbreken. En het gaat hard: intussen staan nieuwe initiatieven elders in Vlaanderen in de steigers. Ze lichtte toe hoe het initiatief is ontstaan en door welk proces men is gegaan. Daarbij worden enkele opvallende keuzes gemaakt: zo kiest men bewust om naïef te zijn en niet allerhande controlemechanismen te introduceren. Men rekent een stukje op het gezond verstand van mensen. Bij mogelijke uitwassen gaat men in dialoog, bijv. via hun netwerk van ambassadeurs, om situaties te bemiddelen.

Energieke en open gedachtenwisseling tussen de deelnemers

Veel inspiratie en goesting bij de deelnemers om de onderwerpen van de sprekers verder uit te spitten. We sneden tijdens de "open space" 2 onderwerpen aan:

Tafel 1:

Brainstorm tafel 1

Hoe kunnen we het speelveld gemeenschapsmunt-vrijwilligers-handelaren verbreden of ultiem benutten?

Aan deze tafel ging het al snel over de spanningsboog tussen de professionele en de burgerlijke sfeer. De handelaar ontvangt munten, maar hoe kan hij die uitgeven? Ideaal kan die een schouderklopje geven aan iemand die helpt. Maar hier zitten we duidelijk met een wettelijk probleem: in de professionele context kan geen inspanning of werk vergoed worden zonder dat het sociaal recht, arbeidsrecht, enz. (loonwet, arbeidsovereenkomsten, zelfstandige arbeid, …) erbij komt kijken.

Nochtans is het doel niet om de handelaar aan goedkope werkkracht te helpen. Het gaat om het ondersteunen van het sociaal weefsel, zorgen dat mensen daarbij terug aansluiting kunnen vinden en de handelaars, middenstand zijn eveneens deel van dat sociaal weefsel.

Tussenorganisatie als mogelijke oplossing?

Een voorbeeld: in het project TalentO gaan mensen bij Arhus, de bibliotheek, helpen om boeken aan huis te brengen. Hier is dat geen probleem omdat Arhus geen commerciële organisatie is. Maar de lokaalmarkt, een soort van boerenmarkt, is eveneens een interessante plek om mensen TalentO te laten verdienen en ook te laten besteden. Kan dat via een tussenstructuur? Dan heb je een organisatie die vrijwilligerswerk organiseert en een contract met de handelaar sluit die gebruiker is van een ‘dienst’. Op eerste zicht lijkt dit te kunnen, maar het moet dan gaan om ‘vrijwilligerswerk’ en ‘diensten’ die niet als professionele normale marktdiensten kunnen gekwalificeerd worden. Maar dit is verder uit te zoeken…

Tafel 2:

Brainstorm tafel 2

Welke lessen kunnen sociale projecten en gemeenschapsmunten van commerciële loyalty leren?

Het gesprek aan deze tafel mondde al snel uit in een brainstorm over hoe Enchanté, Mechelse Koekoek en TalentO diverse financieringsbronnen kunnen aanspreken.

Verschillende ideeën passeerden de revue. Van klassieke giftenacties, benefieten en sponsoring tot het bedenken van nieuwe verdienmodellen zoals het aanrekenen van transactiekosten, kleine commissies, en bijdragen bij de gebruikers of handelaren,… of het ontwaarden van vervallen bedragen. Belangrijk voor draagvlak is het transparant uitleggen waar deze middelen toe dienen. Ook kan men inspelen op het gevoel van een handelaar om lid te zijn van de club. Als overtuigd lid is het toch prima om een lidmaatschapsbijdrage te betalen?

Het goed in kaart brengen van de impact van een project en welke (onverwachte) partijen daar baat bij hebben leek daarbij een goed startpunt voor nieuwe ideeën. Deze belanghebbenden zijn misschien wel bereid om bij te dragen in ruil voor het positieve gegenereerde effect. Een mooi voorbeeld zijn enkele plastische chirurgen die zelf extra personeelstijd voor wondverzorging sponsoren om te verhinderen dat patiënten door een gebrek aan zorg snel terugkeren met allerlei vermijdbare akkefietjes. Dat zijn namelijk lastig karweitjes die deze chirurgen beu zijn.

Een ander idee is om het mechanisme achter groepsaankopen in te zetten. Wat als Enchanté haar eigen wc-papier, koekjes bij de koffie,.. voor horecazaken in het groot kan aankopen en aanbieden aan het netwerk. Wie weet zit daar ook een opbrengstmarge in?

Tot slot werd nog geopperd om het model achter Trooper in te schakelen, niet om de webshops te ondersteunen maar om goede doelen aan lokale handelaren te linken.

Kortom

Er was veel stof tot nadenken. Deze ontmoetingsdag was zeker niet winstgedreven, een stuk missiegedreven maar vooral win-wingedreven!