Stimuleer samenwerking rond het klimaat

Transitiemunt

Sander Van Parijs

23 Sep 2019

Gemeenschapsmunten zijn dan wel uniek, we kunnen toch enkele basismodellen onderscheiden. We stellen deze modellen in deze reeks heel gestandaardiseerd voor. In de realiteit komt elk model met zijn eigen lokale variaties en speciale kenmerken. In dit artikel lichten we de transitiemunt uit.

Lees ook: wijkmunt, zorgmunt, beleidsmunt, stads- of dorpsmunt, circulaire munt.

Een transitiemunt wordt opgericht door een lokale of regionale transitiebeweging. Organisaties, ondernemingen en burgers verenigen hun engagement in een ledenorganisatie dat de transitiemunt uitgeeft. De doelstelling is even breed als helder: de omslag naar een meer duurzame economie en planeet realiseren en zichtbaar maken.

De transitie naar een duurzame planeet gaat vele actoren aan. De beweging is verenigd in haar doelen maar versnipperd op het vlak van haar initiatieven. Ieder domein lijkt wel haar eigen platform te hebben. Hoe verenig je autodelers, CSA-boerderijen, duurzame banken, natuurverenigingen enzovoort in één overkoepelend initiatief? Een transitiemunt kan die taak op zich nemen!

circulatie model transitiemunt

Voorbeeld circulatiemodel van een transitiemunt.

Hoe gaat het in zijn werk?

De munt is gedekt in euro’s.

Alles begint bij de leden van de muntgemeenschap. Zij wisselen euro’s om naar transitiemunten. Met die munten gaan ze vervolgens in het lokale netwerk shoppen. Ondernemers bieden producten en diensten aan in ruil voor de transitiemunt. Ze geven een klantenkorting door een (welbepaalde) aankoop met transitiemunten te belonen die de consument ter plekke of elders in het netwerk kan spenderen. De munt functioneert dus als een gedeeld loyalty-systeem. Ondernemers drijven ook onderling handel in transitiemunten. Zo promoten ze korte ketens en pompen ze zuurstof in de lokale economie.

De deelnemende ondernemingen ondertekenen een charter waarmee ze verklaren hoe ze aan de transitie bijdragen. Zo maken ze hun maatschappelijk engagement kenbaar. De ledenorganisatie zelf geeft ook munten aan acties uit. Daarmee beloont ze vrijwilligers die zich voor de transitiebeweging inzetten en/of het beheer en de promotie van de transitiemunt op zich nemen. Ook deze munten zijn in euro’s gedekt. Bijvoorbeeld op basis van de lidgelden die de organisatie ontvangt. Sommige systemen werken met een fonds waarmee ze lokale goede doelen en duurzame projecten steunen.

Deelnemende ondernemers kunnen hun transitiemunten weer naar euro’s omruilen, maar deze transactie wordt ontmoedigd. Dat kan door een wisselkost door te rekenen of een nog verfijndere aanpak. De huidige technologie stelt ons bijvoorbeeld in staat om elke transitiemunt een termijn mee te geven. De munt moet bijvoorbeeld minstens enkele partijen gepasseerd hebben, zoveel omzet gemaakt hebben, of een aantal maanden gecirculeerd hebben, enzovoort.

De munt werkt wervend en netwerkversterkend voor de bredere transitiebeweging. Bewuste consumenten worden met maatschappelijk geëngageerde ondernemers verbonden. De munt fungeert als een keurmerk. Spelers binnen die beweging worden op de kaart gezet. Door euro’s naar een lokaal alternatief om te wisselen laat je geld bovendien langer en diepgaander in het lokale economische weefsel circuleren.

In Vlaanderen is er nog geen voorbeeld van een gelijkaardige munt. Een internationale klassieker voor dit model is de Chiemgauer. In Wallonië startte enkele jaren geleden de Val’Heureux. Beide transitiemunten demonstreren hoe sommige gemeenschapsmunten perfect zelf bedruipend kunnen functioneren.

Kom meer over de verschillende gemeenschapsmunten te weten op onze opleidingsdag "gemeenschapsmunten voor beginners" of lees onze brochure.