Gemeenschapsmunt als hefboom voor zelfontplooiing en integratie

02 Feb 2021

In de zomer van 2018 werd in Roeselare de gemeenschapsmunt TalentO gelanceerd, een proefproject met de steun van Fedasil, Stad Roeselare en lokale partners. Met als opzet het verkennen hoe een gemeenschapsmunt de zelfontplooiing en integratie van nieuwkomers binnen een lokale gemeenschap kan versterken. We trokken een aantal lessen uit dit project en vertaalden het naar een stappenplan voor geïnteresseerden.

Download hier het draaiboekje Gemeenschapsmunten als hefboom voor integratie en zelfontplooiing

Stap 1: bepaal jouw visie

Een goede praktijk inzake gemeenschapsmunten vertrekt vanuit een visie, de formulering van het veranderingstraject dat je door middel van de munt als gemeenschap wil afleggen en waarvoor een andere aanpak moeizamer of niet zou werken.

Tip: het is belangrijk om te blijven benadrukken dat de gemeenschapsmunt een middel voor specifieke doelen is. Vaak verwachten vrijwilligers of partners van een gemeenschapsmunt dezelfde toepassingen als van het gangbare geld. Bijvoorbeeld een algemene inwisselbaarheid of zelfs financieel gewin. Daar ligt een uitdaging.

Stap 2: scherp je doelen aan samen met potentiële partners en eindgebruikers

Vaak is de oorspronkelijke visie van het project nog te algemeen om mee verder te kunnen. Bijvoorbeeld de integratie van nieuwkomers in de Belgische samenleving. Het is zaak om de doelen heel specifiek en concreet te formuleren, pas dan kan je vastleggen waarvoor precies en op welke wijze de gemeenschapsmunt kan ingeschakeld worden.

Tip: het kan blijken dat voor sommige doelen de munt helemaal niet het beste instrument is. Je kan de projectdoelen aanscherpen door volgende vragen te stellen: stimuleren we extra de beoogde gedragsveranderingen? Maken we nieuwe verbindingen in onze gemeenschap?

Stap 3: maak het concreet door noden en capaciteiten te verbinden

Om de doelen, grote en kleine te realiseren ga je nu op zoek naar de capaciteiten die in jouw gemeenschap beschikbaar zijn maar onderbenut worden. Dit doe je zowel bij de personen die deelnemen als bij verenigingen en diensten. Mensen kunnen bijvoorbeeld ‘tijd’ op overschot hebben die ze willen inzetten op vrijwillige basis. Verenigingen kunnen infrastructuur (ruimtes, materiaal,…) ter beschikking hebben die dikwijls leeg staan.

Tip: bij personen kan dit proces soms uitmonden in de idee dat men niet veel te bieden heeft. Maar daar kan je op inpikken door andere vragen te stellen, zoals ‘wat doe je graag?’. Meestal zijn dat dingen die men tevens goed kan.

Stap 4: de munt operationaliseren

Er zijn nu een aantal keuze's die moeten gemaakt worden. Ga je voor een eenvoudige papiermunt of eerder digitaal? Elk heeft zijn voor- en nadelen.

Tip: je kan ook voor de middenweg kiezen zoals de gemeenschapsmunt Buurtijd waarbij de projectverantwoordelijke alle transacties noteert in een digitaal bestand. Er is geen papiermunt noch een digitale drempel, maar wel een personeelsinzet natuurlijk.

Stap 5: starten, proefdraaien en bijsturen

Op een bepaald moment kom je op het punt dat je alle bouwstenen bij mekaar hebt. Zeker blijven er nog onduidelijkheden of bepaalde twijfels: zal dit lukken, is dat haalbaar? Zoals met elk sociaal experiment ligt de uitkomst niet op voorhand vast en waag je de sprong.

Tip: betrek ook je deelnemers in het beoordelen van ‘hun’ gemeenschapsmunt via focusgroepen en enquêtes. Vergeet daarbij zeker niet de mensen die eventueel afhaken uit te horen, hun inzichten zijn vaak de sleutel tot verbeteringen.

Bezoek hier de website van TalentO

Bekijk hier het webinar over TalentO

Coverbeeld: TalentO Joke Couvreur voor HLN