4 incentives voor deelnemers aan een gemeenschapsmunt

Simone Heinen en Sarah Duijts

16 Okt 2020

Dit artikel is gebaseerd op ons afstudeeronderzoek ‘Vermogen van Vrijwilligers’, waarmee wij, Simone Heinen en Sarah Duijts, onze bachelor Culturele Antropologie in Utrecht hebben afgesloten. Door middel van een kwalitatief onderzoek binnen het gemeenschapsmuntproject de Torekes in Gent, hebben wij gekeken naar hoe actief burgerschap op lokaal niveau wordt ervaren. Dit artikel behandelt een deelaspect van deze studie en gaat in op vier incentives die vrijwilligers hebben voor deelname aan een gemeenschapsmuntproject.

1) Een gevoel van waardering

In het vorige artikel Gemeenschapsmunten: klein gebaar van grote waarde schreven we hoe de waardering die vrijwilligers in gemeenschapsmunt krijgen, veelal als positief wordt ervaren. Zij krijgen iets terug voor het werk dat ze leveren en dat draagt bij aan een beter zelfbeeld. Er zijn naast deze ervaring ook nog andere positieve effecten te zien aan het gebruik van een gemeenschapsmunt zoals het gevoel van tot een gemeenschap te behoren en een vergroot netwerk te hebben. Het is de waardering en deze andere, vooral persoonlijke voordelen die ervoor zorgen dat vrijwilligers hun inzet blijven tonen.

2) Een financieel appeltje voor de dorst

Voor een deel van de vrijwilligers, voornamelijk de groep niet-regulier werkenden, is deze waardering financieel van belang. Peter, een actieve vrijwilliger, beschrijft zijn ervaring van de gemeenschapsmunt als volgt:

“Extra winst. Je spaart er geld mee. Ik zit maandelijks rond de zeventig euro aan kosten bij de apotheek en nu betaal ik dat met Torekes, dus dat is extra geld. Op den duur is dat een gewoonte. Van mijn eigen geld steek ik maandelijks wat opzij om van op reis te gaan of als er iets mocht voorvallen. Maar als je die Torekes kwijt zijt, zijt dat mijn probleem.”

Hij geeft vervolgens ook aan dat hij zal stoppen met het vrijwilligerswerk wanneer hij hier geen Torekes meer voor ontvangt. Hij verdient geen (ander) inkomen uit werk, waardoor hij en zijn collega’s de gemeenschapsmunt beschouwen als een vorm van salaris. Dit laat de rol van de gemeenschapsmunt zien in hoe de vrijwilligers zelf kijken naar hun geleverde inzet: een vorm van werk en het leveren van een inzet naar vermogen die als participatieplicht in de huidige samenleving op hen ligt.

3) Groei van sociaal netwerk

Het gevoel van waardering en het financieel extraatje zijn niet de enige incentives voor de vrijwilligers. Er zijn ook een aantal indirecte, positieve gevolgen aan deelname aan een gemeenschapsmuntproject. Verschillende studies laten zien dat gemeenschapsmunten de potentie hebben om hechting binnen een gemeenschap te creëren door interactie te stimuleren. Deze gemeenschap levert netwerken op, waardoor deze gemeenschap van vrijwilligers zelfredzamer is geworden.

Rita, een van de vrijwilligers, maakt dit duidelijk als ze haar band met de andere vrijwilligers beschrijft:

“Als er iets is bijvoorbeeld, je moet schilderen en ik heb niemand en dan vraag ik: “Peter kan jij voor mij niet een keertje dat muurtje schilderen?” En dan weet ik, dan zegt Peter: oké is goed hoe laat?”

4) Vergroten van empowerment

Het netwerk wat de vrijwilligers opbouwen, zorgt voor een mate van zelfredzaamheid binnen de groep. Deze zelfredzaamheid geeft de vrijwilligers het gevoel meer macht te hebben over levensgebeurtenissen. De waardering in gemeenschapsmunten geven de vrijwilligers meer zelfvertrouwen en empowert de vrijwilligers. Dit betekent dat ze beter voor zichzelf en hun omgeving kunnen zorgen en opkomen, en de overheid daarbij niet altijd nodig hebben. Speciaal voor de vrijwilligers die anders thuis zouden zitten doordat zij arbeidsongeschikt zijn verklaard, blijkt dit erg belangrijk. Ze kunnen weer iets bijdragen aan de samenleving. Ze zijn van waarde.

Het blijkt dat het krijgen van een waardering in de vorm van gemeenschapsmunten mensen aan kan trekken die anders thuis zouden zitten, of anders gezegd: niet konden voldoen aan de eisen van de huidige arbeidsmarkt. Deze groep geeft aan het extra geld goed te kunnen gebruiken.

Voor meer informatie over gemeenschapsmunten en het gevoel van waardering, lees het eerste blogartikel hier. Daarnaast zijn zij ook degene voor wie de indirecte gevolgen, waaronder een sociaal netwerk, het meest van belang zijn. Toch kent een gemeenschapsmunt ook beperkingen. Meer weten over de valkuilen van gemeenschapsmunten? Lees hier het derde blogartikel.

Coverbeeld: Samenlevingsopbouw Gent