Stadsmunt veel meer dan veredelde cadeaubon

Sander Van Parijs

Dit opiniestuk verscheen eerder in De Morgen.

Een Gentse stadsmunt is veel meer dan een veredelde cadeaubon.

Sander Van Parijs is doctor in de Politieke Wetenschappen en dagelijks bestuurder bij Muntuit, netwerk voor gemeenschapsmunten.

De Gentse schepen Elke Decruynaere (Groen) wil graag na de verkiezingen een deel van haar loon in de vorm van een Gentse stadsmunt ontvangen. Enkele jaren geleden ging de burgemeester van Bristol haar voor. Ook de liberale schepen van Financiën Christophe Peeters en de lokale afdeling van Unizo lieten zich al enthousiast uit over het idee voor een stadsmunt. De Gentse wijkmunten Torekes en Pluimen zijn reeds succesvol in hun sociale impact, de bedoelingen van dit nieuw initiatief zouden eerder van economische aard zijn.

Een gemeenschapsmunt (ook complementaire of lokale munt genoemd) promoten terwijl we reeds over de euro beschikken, is dat geen stap achteruit zoals Pascal Paepen in deze krant stelt (DM 29/3)? En is dit nieuwe initiatief niet gewoon een veredelde cadeaubon? Buitenlandse voorbeelden tonen aan dat een munt aanvullend op het klassieke betaalmiddel wel degelijk nieuwe opportuniteiten biedt. Zwitserse ondernemingen bijvoorbeeld vallen al jaren terug op hun WIR wanneer het moeilijk gaat. Studies tonen aan dat sinds haar invoering de WIR als een rem op elke economische crisis heeft gewerkt. De munt geeft het lokale bedrijfsleven op zo’n moment extra zuurstof.

Ook het stadbestuur van Bristol is fan van gemeenschapsmunten. Ze zet sinds vijf jaar haar schouders onder een eigen munt om de lokale handel en de korte keten een impuls te geven. Voor elke gewone pond kunnen mensen 1 Bristol Pound aanschaffen. Dat kan heel eenvoudig online of bij cashpoints zoals dat van de bank (BCU) die de munt mee steunt. Intussen zijn meer dan 5 miljoen Bristol Pounds uitgegeven. Zo’n 800 handelaars en 1.400 burgers doen mee. Ze betalen hun boodschappen, energiefactuur, openbaar vervoer, tot zelfs de gemeentelijke belastingen in lokaal geld.

Waarom de lokale overheid een grote trekker van dit initiatief is? Omdat het een interessant beleidsinstrument vormt. De New Economics Foundation becijferde dat meer dan 80 percent van de investeringen in de gewone pond al na één betaling uit de stad lekken. Investeringen in Bristol Pound renderen veel meer omdat ze veel langer en diepgaander in het lokale economische weefsel circuleren. Een gemeenschapsmunt is dus een middel om effectiever aan lokaal beleid te doen. Dat zal niet alleen voor Gent als muziek in de oren klinken.

Hefboom

Een hefboom voor lokaal beleid: daar draait het om. Want naast de economische impulsen kan je met een gemeenschapsmunt nog veel meer bereiken. Je kan op een slimme manier nieuwe verbindingen tussen verschillende beleidsdomeinen maken. Zo zou Gent bijvoorbeeld lokale aankopen met haar stadsmunt kunnen promoten. De shoppers op hun beurt kunnen hun aankoop in een lokale horecazaak of biljet voor het openbaar vervoer met de stadsmunten betalen. Zo bereik je als lokale overheid twee concrete doelstellingen in één actie. Je promoot én de mobiliteit én de lokale handel. Dat doe je niet door te sanctioneren, maar door een duwtje te geven aan die activiteiten die je als bestuur wilt waarderen.

Er zijn dus vele redenen te bedenken waarom een aanvullende stadsmunt als beleidshefboom niet zo’n gek idee is. Het kan inderdaad de lokale handel promoten, zoals schepen Decruyenaere stelt, maar het kan nog veel meer dan dat. Goede praktijkvoorbeelden van deze beleidsvoering hoeven we niet ver te gaan zoeken. Gent zou met haar stadsmunt in de voetsporen van haar Limburgse collega’s treden. Zij rollen dit jaar alvast de LimbU uit, een munt die naast de lokale handel ook gemeenschapszin en duurzaamheid promoot.