Een eigen Gentse munt, zin of onzin?

Politiek enthousiast

Samenlevingsopbouw Gent

01 Jun 2017

Delen van dit artikel verschenen eerder in het Tijdschrift FRANK van Samenlevingsopbouw Gent.

Overal in de wereld winnen lokale munten aan populariteit. De inwoners van Bristol steunen met hun eigen Bristol Pound de lokale economie. In Beieren investeert de Chiemgauer in plaatselijke verenigingen en projecten. Dichter bij huis bewijzen de Torekes al jaren hun belang voor de bewoners van het Rabot.

Gemeenteraadslid Dirk Holemans (Groen) lanceerde onlangs het idee voor een Gentse stadsmunt, waarop schepen Christophe Peeters (open VLD) enthousiast reageerde. Maar hoe bouw je zo’n munt? En waarom zou je je eigen munt invoeren? Op 29 maart 2017 organiseerden ‘de Buren van de abdij’, in samenwerking met het pas opgerichte ‘Muntuit’ en ‘Samenlevingsopbouw Gent vzw’, een gespreksavond met de uitdagende titel: “Een eigen Gentse munt, zin of onzin?”

Sander Van Parijs van ‘Muntuit’ leidde de gespreksavond in met een beknopte uitleg hoe ons huidig monetair systeem in elkaar zit en hoe je als gemeenschap zelf een munt kunt opstarten. Over gemeenschapsmunten kan je zelf afspraken maken, er eigen doelstellingen en afspraken aan koppelen. Lokaal geld kan langer binnen de gemeenschap circuleren, wat dan weer op termijn lokale handelaars en consumenten ten goede komt. Gemeenschapsgeld kan ook positief gedrag belonen of maatschappelijke projecten ondersteunen. Het verhoogt de sociale en economische slagkracht van een gemeenschap.

Zowel schepen Peeters als Dirk Holemans, zijn gewonnen voor een (stedelijke) gemeenschapsmunt. We laten ze graag aan het woord om hun visie te verduidelijken.

Schepen Peeters

Waarom moet er een stadsmunt opgericht worden in Gent? Vindt u dat dit een goede maatregel zou zijn?

“We hebben al een paar complementaire muntsystemen lopen in een aantal wijken. Ik denk dat het bekendste voorbeeld de Torekes zijn in het Rabot, die gebruikt wordt vanuit een meer sociale inclusie doelstelling. Dat is heel lokaal en wijkgebonden en heeft vooral betrekking op een aantal lokale initiatieven zoals klusjesdiensten, burendiensten, het sociale restaurant,…

Wij willen een Gentse stadsmunt naar het voorbeeld van de Bristol Pound in Engeland, waar de economische component een belangrijk doel is. Met zo’n munt kan je lokale handel stimuleren en investeringen en geldgeldbesteding in Gent houden. Anderzijds kan je tegelijkertijd een aantal diensten die momenteel niet gewaardeerd worden, belonen met een lokale munt.

On(der)gewaardeerde inzet kan ruim worden geïnterpreteerd: gaande van vrijwilligerswerk tot een aantal dienstverleningen die we op die manier kunnen activeren. Ik denk dat er veel mogelijkheden zijn voor de handelaars in onze (binnen)stad waarbij we een meerwaarde kunnen creëren en tegelijkertijd extra comfortdiensten kunnen aanbieden: bijvoorbeeld handenvrij winkelen, een nieuwe stadsdistributie, het gebruik van park & ride. Met een lokale munt kan je dergelijke diensten waarderen, waardoor het geld veel meer blijven circuleren in de lokale economie. Het is ook een leukere manier om via complementaire munt een bepaald gedrag bijvoorbeeld inzake mobiliteit te gaan aanmoedigen, dan het te bestraffen envia boetes in euro’s.”

Als er zo’n stadsmunt geïmplementeerd wordt, hoe zit het dan met buurtparticipatie? Wie zou dit moeten sturen: de stad of burgers?

“Er moet sowieso een instantie zijn die de uitgifte controleert. De stad heeft als emittent een heel belangrijke rol. Op de één of andere manier ga je dit toch samen gaan organiseren met een aantal organisaties en handelaarsverenigingen. Het lijkt mij ook logisch dat er dan een complementair muntcomité gevormd moet worden, de Gentse versie van de Federal Reserve Board. Dat zou op zich wel mooi zijn, maar je moet opletten dat je dit niet teveel loslaat. Bovendien is de rol van de overheid, en dat merken we ook in het buitenland, toch wel heel belangrijk, gezien het feit dat ze garant staat voor de inwisselbaarheid.

Bijvoorbeeld een handelaar die met een overschot aan complementaire munten zit, wil die op een gegeven moment omzetten in euro’s bij een bank. Dan zal dat pas lukken als die bank weet dat het gedekt is vanuit de stad. Wij (n.v.d.r.: de stad Gent) kunnen daar wel buffer in spelen. We hebben wel de omvang en de liquiditeit daarvoor om dat te gaan doen. In Bristol is het zeer duidelijk dat de stad daar een aanzienlijke rol in speelt.”

Dirk Holemans

Waarom zou er in Gent zo’n stadsmunt opgestart moeten worden?

“Daar zijn verschillende goede redenen voor. Als je kijkt naar andere steden waar zo’n stadsmunt reeds bestaat, zie je dat dat op verschillende niveaus positieve effecten heeft. Allereerst gaat het over democratie en burgerschap. Meestal denken we dat geld iets is wat de banken maken en we daar niets over te zeggen hebben. Terwijl geld een deel is van onze democratie.

Geld is een afspraak, het regelt hoe we bepaalde dingen waarderen en we gebruiken het om dingen te ruilen of om te sparen. Dus we kunnen dat ook zelf in handen nemen. Een tweede reden is dat er in Gent heel veel goede, nieuwe initiatieven lopen, die elk op hun manier werken aan een duurzame economie. Onze huidige economie genereert ongelijkheid en creëert daarenboven milieuproblemen. We moeten dus werken aan een nieuwe economie. We zien veel hoopvolle initiatieven, zoals mensen die bijvoorbeeld werken aan lokale voedselproductie, mensen die een energiecoöperatie opzetten om zonnepanelen en windmolens te plaatsen zodat we de kerncentrales kunnen sluiten, enz. En dan is de vraag: hoe kun je al die initiatieven verbinden met elkaar en versterken?”

Als er dan zo’n stadsmunt geïmplementeerd wordt, hoe zit dat dan met die buurtparticipatie? Wie zou dit moeten sturen?

"Ik denk dat we best starten met een cocreatieproject. Dat betekent dat deoverheid samen met alle geïnteresseerde organisaties een proces doorloopt: waarvoor moet die munt dienen, hoe moet ze eruitzien, misschien samen een pilootproject opzetten… En dat doe je natuurlijk stadsbreed, wat niet belet om precies in dat proces na te denken hoe buurten daar sterker van worden. Een stadsbreed proces kan ook verbindend werken: mensen van Ledeberg en Brugse Poort, Rabot en Drongen, samen zetten en kijken wat zij samen zouden kunnen doen met die lokale munt. De uitdaging is om duurzame economische initiatieven en sociale doeleinden met elkaar te verbinden. Een andere manier om dat uit te drukken is een partnership.

Lees de volledige interviews hier.